Sêşem , 22 Îlon. 2020
07 Sep 2004, Tibet, China --- Barley --- Image by © Keren Su/Corbis

Gelo Elmas Çawa Çêdibe ?

Kimberlît: Maxmayê ku navberê 100 km û 200 km di kûrahiya erdê binetarê xwe de elementê C, Mg, Fe, Si û mineral ê olivin, diopsit, pirop hat ditîn û ferşê bandorê pêştê dirûwê dayk- sill navberê erdê çêdibe.

Grafit: Ferşê sedîmanterê têkelê ku %95-98 C tê ditîn û organîke.

Dayk: Maxmayê bê tîkane dikeve hundirê erdê.

Sill:  Maxmayê bê berwari dikeve hundirê erdê.

Almastê rast (ne texlît) hundîrê kimberlît de tê ditîn. Karbonê (C ) hundîrê maxmayê navberê 100km û 200 km kûrahiya erdê de bandorê pestê zêde û germê zêde belûrîbûn çê dibe. Ew belûrîbûn almastê.  Belûrîbûn almastê çê bû, bê hereketa maxmayê germbelavî berva qalikê erde ve dere û teve maxmê bandorê pestê dirûve dayk sill di keve hundirê qalikê erdê.

Bê bandorê hereketa lewha û tektonîkê cuda, dayk sill derdikeve rûyê erdê. Ev almastê hundîrê dayk û sill bi destê mirova tê derxistin. Lê ser almastê derketî yê rûyê erdê xebitîne û jî bo çêbuna almast 3000 Mpa bandor û 800 C0 germ hewceye.

Grafît qalikê hundîrê erdê de germ e û bandorê hîn daketî çêdibe. Grafît bi bandorê teşeguhirin zêde belûrîbûnê almastê piçûk çêdibe.

Almastê hundîrê çem û telpîk tê dîtin, mehitînê kimberlit û tê kişandin çêdibe. Sala 1855 almast vêxistine û jî almast karbon derketiye. Bi vî avayî têkelê almast fehm bûye.

ALMASTÊ SENTETÎK

Seretayî almastê sentetîk sala 1955 da lê ser grafît  pestê 100.000 atm û germê 2500 C0 çê buye. Hema hêja (bi kalîte) çê nebûye. Sala 1962 de disa li ser grafît bi pestê 200.000 atm û germe 5000 C0 çêkirin. Ew çêkirin hêja bûye.

Almast di cîhanê de keresê tevê hişk e. Almastê hêja tiştê zîwer, almastê ne hêja pişesazî û endûstrî keresê qutkirîn  û mehitîn tê kar anîn. 

Derbar Rêvebirê Çandnameyê

Rêvebirê Çandnameyê

Dikarê vê jî bixwênê

Di 250 salên dawîn da 571 cinsên nebatan qeliyan

Li gorî lêkolînan, di 250 salên dawîn da di xwezayê da nesla 571 cinsên nebatan …

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Qadên pêwist bi * hatine nîşandan.