Sêşem , 22 Îlon. 2020

Cinsê Hewywanên Kedî

Cinsê rêzimanî yê peyvên ”beran, nêrî, ga” nêr e: em dibêjin ”beranê malê, nêriyê malê, gayê
malê” wek çawa ku em dibêjin ”mêrê malê” yan ”kurê malê”. Anku cinsê rêzimanî yê van
heywanan li gor cinsê wan yê siriştî ye: Em nabêjin ”*berana malê” ji ber ku beran ne mê ne lê nêr
in.
Cinsê rêzimanî yê peyvên ”bizin, mih/mî, çêlek/çêl” mê ye: em dibêjin ”bizina malê, miha malê,
çêleka malê” wek çawa ku em dibêjin ”jina malê” yan ”keça malê”. Anku cinsê rêzimanî yê van
heywanan li gor cinsê wan yê siriştî ye: Em nabêjin ”*çêlekê malê” ji ber ku çêlek ne nêrin lê mê
ne.
DU CINS Û DU NAV
Piraniya heywanên guhandar (memkidar, şîrdar, bi inglîzî ”mammals”) yên kedî yên gihiştî du
navên cuda bo cinsên nêr û mê hene: bizin/nêrî, mih/beran, çêlek/ga, hesp/mahîn, ker/maker,
se/dêl”. Heta hin heywanên çengdar/baskdar yên kedî yan xwedîkirî jî navên cuda bo her cinsekî
heye: ”mirîşk/dîk(il), kew/mêkew”.

Piraniya zimanên din jî du navên cuda bo gelek heywanên kedî hene. Bo nimûne, em ê navê ”mirîşk” û ”dîk(il)”î bi çend zimanan bidin:
kurdî dîk, dîkil mirîşk

erebî dîk دیك 1 decace دجاجة
farisî xorûs خروس 2 morğ مرغ
tirkî horoz tavuk
inglîzî rooster, cock hen, chicken
frensî coq poule, poulet
spanî gallo gallina

Bi heman awayî di piraniya zimanan de navên cuda bo ”bizin û nêrî”, ”mih û beran”, ”ga û çêlek” û hwd. hene. Bala xwe bidinê ku di nav van zimanan de hin yên wisa jî hene ku cinsê rêzimanî tê de nîne: ji zimanên li jor di kurdî, erebî, frensî û spanî de cinsên rêzimanî hene lê di farisî, tirkî û inglîzî de cinsên rêzimanî nînin. Lê dîsa jî tirkî, inglîzî û farisî jî li gor cinsên siriştî yên hin heywanên kedî û
bernas navên cuda li wan dikin.

Husein Muhammed

Derbar ziman

Avatar

Dikarê vê jî bixwênê

Ne Rojek, Her Roj Roja Zimanê Dayikê ye

Îroj roja Zimanê Dayikê ya Navneteweyî ye. “21ê Sibatê ji aliyê Rêxistina Perwerde, Zanist û …

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Qadên pêwist bi * hatine nîşandan.