Salı , Ocak 26 2021

Ziman

Ez Kurdiya Akademîk Nizanim!

Tirkekî ku xwendin û nivîsandina bi tirkî nizanibe, tu carî nabêje, “Ez tirkiya akademîk nizanim!” An dibêje, “Ez nizanim!”, an jî devê xwe digire û belasebeb xwe rezîl nake. Heke jixwe şerm jî bike di nava demeke kurt de xwe fêrî xwendin û nivîsandina bi tirkî dike. Almanekî ku nikaribe du gotinên almanî bîne ser hev û binivîse, tu carî …

Read More »

PEYVA “GIROG”

GIROG Babeta me ya îro yek mijar e di du pajan de. Yekem asbûn û jêbûna tîpa “R-I”yê di hin peyvan de, duyem cihguhera tîpên di peyva “GIROG”ê de. Peyva “Girog”ê tê wateya “gilover, bazin, bi dorê hev de zivirin, kevanbûyîn, çerxîn” hwd… Hêjayan weku em dizanin zêde û kêm bûna tîp û dengan di zimên de tişteke asayî û …

Read More »

Peyvên “EN” – “END” – “ENDER”

EN – END – ENDER En hem weku peyv û hem jî weku amraz tê wateya “nav, nax, dixul, tê, têketin û hendur”ê. Peyv û amraza “En”ê weku “End”ê jî heman e, lê zêdetir her weku “En”ê tê kêzbûn û peyveke Kurdîya navîn ango Pehlewanî ye, helbet kirok û reha wê vedigere heta Sumeriyan jî, lê di zimanê Pehlewanî de …

Read More »

Peyva “Er”ê

ER: Peyva “Er”ê yek ji peyvên herî hêja û kevnar a Kurdîya navîn anku Pehlewanî ye. Er tê wateya “meqam, paye, ast bilindî, hêjaya herî jor, paye û texta şah û mezinan. Helbet ji bo war û mekan weku “ERDE”jî di gelek nav û bêjeyan de hatiye. Bo berçavroniyê em ê çend mînakan ji her du bêjeyên “ER & ERDE”yê …

Read More »

ÛRFA yan RIHA

Bajarê rengîn û xweşwar, bajarê Ûrfa yan jî Riha dikeve bakurê welêt û yek ji kevintirîn bajarê Kurdistanê ye. Bêguman gengeşe hene li ser her du navan, hendek ji aliyên Kurdî navê Riha’yê weke naveke Kurdî û kevin nas dikin û bikar tînin jî, gelo ka em bizanin rastî û duristiya wê weha ye yan jî na, selmandin û îspatan …

Read More »

DEVOKA AMÛDÊ (ROJAVA)

DEVOK Û DEVERÊ Cizîrê, Berriya Mêrdînê (Amûdê, Rojavayê Kurdistanê) NASANDINA DEVERÊ Û DEVOKÊ BI KURTÎ Devera Amûdê ya navê xwe ji bajarê Amûdê wergirtiye, beşeke sereke ji Berriya Mêrdînê (Deşta Mêrdînê) ye. Li gor çavkaniyên dîrokî ew kevintirîn bajarê vê herêmê ye, hinek wê vedigerînin bêhtirî 350 salî berê. Nav û dengê vê deverê di gellek jêder, xerîteyan, kilam, stran …

Read More »

KAM (Kaw-Kav)?

Peyva “kam”ê peyveke Pehlewanî ye ku tê wateya “miraz, hez, xwast, xwezî, hêvîxwastin, jû, arejû, arezû” bi erebî tam dibe “murad”. Lê ev peyv jî weku yên din hem dengguher bûye û hem jî wateguher bûye di hin wate û waran de. Peyva “kam”ê di nuha de zêdetir di zarê Soranî û Kelhûrî û Hewramî de maye û di Kurmancî …

Read More »

Cinsgirtina peyvên biyanî di kurmancî de

Wek ku tê zanîn, di kurmancî de du cinsên (zayendên) rêzimanî hene: mê (femînîn) û nêr (maskulîn). Piraniya navdêran xwedî yek ji herdu cinsên rêzimanî ne. Bo nimûne, ”av, gul, pişt” di kurmancî de mê ne lê ”agir, ser, xanî” nêr in. Ji bilî peyvên xwemalî yên kurdî, di kurmancî de (wek di hemû ziman û zaravayên dinyayê de), gelek …

Read More »

Çîxten û asazên wê

Babeta îro yek ji babetên herî balkêş û firehwar e. Ka em ê binêrin lêker û peyveke Pehlewanî ji kû û ber bi kû çûye û nuha di kû de ye. Hêjayan di zimanê Kurdî ya navîn ango Pehlewanî de lêker û peyva “çîxten”ê heye ku tê wateya birîndar kirin yan jî cihnîşana cihekî di encama berketina tiştek tûj û …

Read More »

Çişt yan tişt û çima?

Di zimanê Kurdî de peyva “çi”yê hêmaya pirsê ye, lê jiber rola wê ya mezin û kevnar, di gelek peyv û bêjeyên din de cihê xwe girtiye û roldar e, çi di peyvên kevin yan jî nû de. Em dikarin hin mînakan binivîsin bo berçavroniyên zêdetir em ê nin mînakan nîşan bidin weku: çi+hend=çihend û çend (çi qas, çi qiyas) …

Read More »