Pêncşem , Nîsan 25 2019
Destpêk / Türkçe (pel 3)

Türkçe

Şerefname ve Şerefxanê Bedlîsî Konferansı

Şerefxanê Bedlisi’nin yaşam ve düşüncesinin ve eseri Şerefname’nin Kürt siyasi ve düşünce tarihindeki yeri ve önemi nedir? Şerefxanê Bedlisi’yi ne kadar tanıdık ve Şerefname’yi ne ölçüde ve nasıl okuduk? Hakkında bugüne kadar yapılan çalışmaları değerlendirmek, yeni belge ve görüşler çerçevesinde Şerefxanê Bedlisi’nin hayatı ve öldürülmesi olayını ele almak ve Şerefname’yi yeniden anlamak, yorumlamak ve açıklamak amacıyla Bitlis Düşünce ve Akademik Çalışma …

Bêhtir Bixwîne »

Said-i Kürdi: “Biz Kürdüz Aldanırız Ama Aldatmayız”

Said-i Kürdi (1876-1960) Kürdistan’ın Bitlis iline bağlı Hizan kasabasının yakınlarında bulunan İsparit nahiyesine bağlı Nurs köyünde dünyaya geldi. Bu nedenle Said Nursi diye de anılmaktadır. İlk sıralarda kendini Said-i Kürdi diye adlandıran Said Nursi, Cumhuriyetin kuruluşundan sonra başlayan yasal zorluklar ve başka gerekçeler nedeniyle bu adı pek kullanamaz. Ama kendini tanıyan insan yığınları tarafından hep bu ad ile bilindi. Said-i …

Bêhtir Bixwîne »

Endülüs ve İspanyol Kültürüne Yön Veren Kürd – Ziryab

822 yılında, şimdiki İspanya sınırları içinde olan, zamanın Endülüs Devleti’nin önemli şehri Kurtuba’da (Cordoba) Ziryab lakablı bir Kürd, ülkenin ilk müzik konservatuarını açar.   Aralarında cariyesi Mat’ah ve kendi kızı Hamdunah da olmakla beraber (bazı kaynaklarda iki kızı diye geçer), toplamda 30 kız öğrenciye müzik ve şan dersleri veren bu Kürd; Endülüs’ün Emevi hükümdarı Sultan II. Abdurrahman’ın beğeni ve desteğini …

Bêhtir Bixwîne »

Kürtçe Tiyatro Metinleri

ÇETOYÊ ZÊDO YAZDI  Kürtçe Tiyatro Metinleri Kürtçe tiyatro metinlerinin olmadığı yolundaki söylemin temel nedeni olarak Kürt tiyatro tarihinde yer edinmiş ve basılmış temel metinlerin Türkiye’de bilinmemesi gösterilebilir. Kürt tiyatro tarihinin bilinmemesi, Kürt tiyatro edebiyatında iz bırakan tiyatro metinlerinin de yok sayılmasına neden olmaktadır. Türkiye’de Kürt tiyatrosunun zorlukları tartışıldığında ilk ağızda “metinsizlikten” yakınılmaktadır. Oysa Türkiye’de Kürtçe tiyatro yapma zorluklarının en başında; …

Bêhtir Bixwîne »

Kürt Prensesi Leyla Bedirxan

Kürt pernsesi diye tanınan Leyla Bedirxan 1908’de İstanbul’da doğdu. Yahudi bir anne olan Henriette Hornik ile Bedirxan ailesinden bir bey olan Abdurrezak Bedirxan’ın kızı Leyla Bedirxan, ailesiyle zorunlu bir sürgünden sonra Mısıra göçmüştür. Çocukluğunu Mısır’da geçiren Bedirxan, babasının ölümü üzerine annesi Henriette Hornik ile birlikte Viyana’da yaşamaya başlamıştır. Viyana’da ilk dans eğitimini alan Bedirxan, ilk kez Viyana Operasında sahneye çıkmıştır. …

Bêhtir Bixwîne »

Nûbihara Biçûkan (1683) Ehmedê Xanî

Bu kitap, Xanî’nin masum biçimde yazdığı Arapça-Kürtçe bir sözlüktür. Nûbihar, çeşitli şiirsel uyaklar ve ritimlerle yazılmış, 14 bölümden oluşmaktadır. Her bölüm öğrenmenin ve dürüstlüğün yararları, öğretmenlerin görevleri, sabırlı olma, mücadele, bilgiyi pratikle bütünleştirme ve daha birçok başka konuda içten bir öğütle başlar. Nûbihar Kürt dil tarihindeki ilk sözlüktür. Ondan önce başka bir Kürt sözlüğü yoktur. Bu Xanî’nin Kürt diline büyük …

Bêhtir Bixwîne »

Bir dil nasıl öldürülür?

Kürdçe’nin farklı diyalektleri var. Kurmanci, Sorani ve Zazaki var. Kürdler, standart bir dilden uzak durmalı, bütün diyalektlerin okulları olmalı ve öğretilmeli. Farklı kalarak birleşmek esas alınmalı. “Bir Dil Nasıl Yeniden Diriltilir” tezinin sahibi.  ‘’Milyonlarca insanın konuştuğu Kürdçe üzerinde yapılan çalışmalardan çok az. Bu durum, dil bilimi için büyük bir ayıp’’diyor. ANF’den Aydın Baran’ın söyleşi yaptığı, Cezayirli Ramdan Tuati, Kürdçe ile …

Bêhtir Bixwîne »

“Kırmanc” sözcüğü üzerine bir not

Daha çok Türklerin “Zazaca” diye adlandırdığı Kürtçeye, Dersimliler, “Kırmancî” veya “Kırmanckî” diyor. Dersimdekilerin ve yine başka yörelere göçetmiş olan Dersimlilerin kendilerine “Kırmanc” dediğini de biliyoruz. “Kırmanc” sözcüğünün “Kürdlük” anlamına geldiğini, herkesten önce Dersimlilerin kendileri vurguluyor. Örneğin, daha sonraları Kürdlüğünü inkar etmeye başlayan, sadece “Zaza” olduğunu iddia eden Zülfü Selcan bile, Hêvî dergisinin 1. sayısında yayımlanan yazısında “Kirmancîye Kürtlük anlamına geliyor” diyor. Dersim’in …

Bêhtir Bixwîne »

Tarihi Kürtçe Dergiler

Jin, Roji Kurd, Ronahi, Kürdistan Gazetesi, Dicle-Fırat, Hawar, Azadiya Welat. Adı Kürt basın tarihinde en çok bilinen dergi ve gazeteler. Her birinin ayrı bir tarihi ve Kürt Milli duruşuna ayrı ayrı katkıları var. Kürdistan gazetesinden bugüne, neredeyse bölgenin bilinen her şehrinde yayınlanmış bir dergi veya gazete var. Sayıları yüzlerceyi bulan yayınların, milli bilincin ayakta tutlmasında ve geliştirerek bu günlere getirilmesinde …

Bêhtir Bixwîne »

Bir dil, bir adam, bir ideal, bir hayat

Onun ismini ilk kez İbranice hocam Ronit Hanım’dan duymuştum. “İbranice, geçtiğimiz yüzyıla kadar konuşulan bir dil değildi” demişti, “Ama o çıktı ve olağanüstü bir çabayla ölmüş bir dili diriltti”. Eliezer Ben Yehuda idi sözünü ettiği kişi. İsrail ve Kudüs’le ilgili okumalarımda daha sonra adına sık sık rastladığım Ben Yehuda, gerçekten de sıra dışı bir işi başarmış; İbranice’yi konuşulan, günlük hayatta …

Bêhtir Bixwîne »