Pêncşem , 28 Gulan 2020

Muzîk

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-3

HIN TAYBETIYÊN MUZÎKA KURDÎ YA KEVNEŞOPÎ Heke em der barê muzîka kurdî de, behsa hin taybetiyên pir giştî yên ku lêkolîneran li serê li hev kirine bikin: ·           Bi esasî muzîka kurdî muzîka gelêrî û anonîm e. ·           Bestekara stranan (gelek caran) jinek e û pir kêm caran hestên dilxweşî/kêfê …

Bêhtir Bixwîne »

Pervin Çakar: Destana Kurdî pir zengîn e û kêrî opera tê

Pervin Çakar dengbêja opera ya Kurd, bi dengê xwe yê zelal û bilind karîbû cihê xwe di nav hunermend û dengbêjên mezin yên muzîka klasîk bigire. Li Îtalya, welatê ku Çakar lê dijî, wê xelata yekem ji baştirîn dengê jinan re wergirt û beşdarî gelek operayên navdar yên mîna Carmina Burana ya Carl Orff’s, Deidamia ya Handel û Mozart navdarên …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-11

Hevbandoriya muzîka kurdan a bi gelên din re Civaka kurd ligel ku pareke wê ya mezin ji mislimanên sunî pêk tê jî, cihû, xirîstiyan, êzîdî (nastûr û keldaniyên[1] li herêma Culemêrgê ku bûne sedemê hevbandoriyeke mezin), elewiyên kurd, kurdên ku bûne tirk û mezhebê din (qadirî, neqşebendî, Ehlê Heqparêz) jî digire nav xwe. Her wiha, di warê zimên de zaravayên …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-10

Kevneşopiya muzîka olî a) Qewlên êzîdiyan ·           Yên tenê xwe dispêrin gotinan û di forma lawjeyan de ne. ·           Bi awayê ku bi bilûr û erbaneyên tên gotin, dibin du beş. Di merasîmên olî yên êzîdiyan de, cihekî navendî û girîng yê muzîk û semayê heye. Kesên ku ji wan …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-9

Stranên kar û xebatê Stranên kar, ev stranên ku bi hev re, bi awayekî tomerî di dema xebata di nav bax, baxçe û zeviyan de têne gotin. Metnên stranên kar, ne hewce ye ku li ser behsa karê ku tê kirin, be. Di warê naverokê de, ji kîjan cureyê dibe bila bibe, hema çi metn dibe bila bibe, dikare wekî …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-7

HIN FORMÊN MUZÎKAL Li herêman bi binavkirinên cihê, formên muzîkal ên cur bi cur hene: Lawje (lawij, lawik) Hewayên serbest in ku rîtmeke wan a diyar nîn e. Dengbêj; lawjeyan jî destanan jî distrên. Lê lawje li gorî çîrok û destanan kurtir in. Bastûra wan a melodîkî diyar e. Di navê de qalibekî melodiyî, “dîsgotin” heye ku her digere. Lawje …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-5

Karapetê Xaço (1902-2005) Karapet, “dengbêjê çilekêş ê xeta Bişêrî-Qamişlo-Erîwanê” û îcraker û şopînerê kevneşopiya dengbêjiya Evdalê Zeynikê ye. Karapet wiha digot: “Xezîneya kurdan di berîka min de ye, eger ku ez dest bi gotina stranan bikim ne ku du sê roj, mehek têra min nake.” Tê texmînkirin ku di xezîneya Xaço de nêzikî hezar stranî hebûye. Taybetiyeke girîng a dengbêjan, …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-6

RADYOYÊN BEXDA Û ERÎWANÊ Di salên 1950 û 1960’î de Radyoya Erîwanê ya li Ermenistanê (Beşa Kurdî ya Radyoya Dengê Ermenistanê) û Radyoya Bexdayê ya li Iraqê (Beşa Weşanên Kurdî ya Radyoya Iraqê) bi kurdî jî dest bi weşanên çandî kirin. Piştre radyoyên Urmiye, Kirmanşah û Tehranê jî dest bi weşana kurdî kirin. Di wan salan de, di pêşketina nasnameya …

Bêhtir Bixwîne »

Dengbêj Mistefa Mîlanî: Divê dengbêjî nebe amûrê bazirganiyê

Dengbêjî beşek giring ê çand, huner û wêjeya kurdan lixwe digre. Dengbêj, çîrokbêj û derwêş ew kes in ku raboriya gelê kurd bi tevê xweşî û nexweşî, êş û jan, evîn û xiyanet, şer û serkeftin, koçberî û derberderiyan bi devkî digehînin civakê.   Dengbêjî beşek giring ê çand, huner û wêjeya kurdan lixwe digre. Dengbêj, çîrokbêj û derwêş ew …

Bêhtir Bixwîne »

Li Muzîka Kurdan a Kevneşopî Nêrîneke Giştî-2

Dîroka muzîka kurdî Em dibînin ku hunermendê kurd ê bi navê “Avger”, ku di dema qraltiyê de, ya ku ji salên 280’yî yên Berî Zayînê heta salên 130’yî yên Piştî Zayînê berdewam kiriye jiyaye, bastûra muzîka gelên Mezopotamyayê sîstematîze kiriye. Îbrahîm Mûsilî, li Bexdayê hunera xwe pêşkêşî Harûnê Reşîd kiriye û dibistana muzîkê ya misilmanan a pêşîn vekiriye. Piştre kurê …

Bêhtir Bixwîne »