În , 29 Gulan 2020

Rêzenivîs

Dersên Kurmancî (10)

DERSA KURDÎ (KURMANCÎ) -10- Berêkdana Çend Tîpan: Berêkdana “e” û “ê”yê: Ker-Kêr, Rez-Rêz, Der-Dêr, Ter(şil)-Têr, Şer-Şêr, Zer-Zêr, Hez-Hêz, Helîn(heliyan)-Hêlîn, Meş-Mêş, Kelîn-Kêlîn(cotkirin)… Berêkdana “i” û “î”yê: Birin-Birîn, Kirin-Kirîn, Pir-Pîr, Jin-Jîn, Dil-Dîl(êxsîr), Sir(raz)-Sîr, Firin-Firîn… Berêkdana “k” û “q”yê: Kelandin-Qelandin, Kal(pîr)-Qal(behs), Ker-Qer(qerz,deyn), Kel(1.gayê tovî, 2.ji kelînê, 3.hêrsdarî)-Qel(qijik), Kul(birîn)-Qul(kun, simtî), Karîn(şiyan)-Qarîn(gaziya bideng), Kurt(kin,qut)- Qurt (1.vexwarina yekcarî ya avê an jî ya tiştekî dî. 2.Cure …

Bêhtir Bixwîne »

Dersên Kurmancî (9)

DERSA KURDÎ (KURMANCÎ) -9- Alfabe: 29)Xx Di alfabeya kurdî ya tîpên erebî de ciyê tîpa “x”yê “خ” heye. Lê belê, ev tîp jî bi du awayan (şeklan) têt bilêvkirin (telafûzkirin). Bi her du awayan jî tîpa “x” di hefka mirov de derdikeve. Yek req, yek jî nerm e. Bo nimûne; gava ku mirov bibêje “axa”, tîpa “x” nerm e, gava …

Bêhtir Bixwîne »

Dersên Kurmancî (8)

DERSA KURDÎ (KURMANCÎ) -8- Alfabe: 25)Uu: Tîpa “u” dengdêreke kurt e. Di bilêvkirinê de gilover (xirûxir) û bilind e. Di tîpên erebî de tîpa “و”yê dikeve paşiya tîpên dî û ciyê tîpa “u”yê digire (wekî; چو:çu, كورد:kurd, گوڵ:gul). Celadet Bedirxan dibêje, ev tîp di navbera “w” û “i”yê de ye. Wekî “u”ya tirkî nahê xwendin. Gava ku mirov di kurdî …

Bêhtir Bixwîne »

Danasîn û Rexne -4-

Danasîn û rexne du tiştên cuda ne. Çerçeva nivîseke danasînê diyar e. Danasîna pirtûkê, analîza pirtûkê nîn e. Di nivîsên analîza pirtûkan de mirov dikare bi berfirehî pirtûkê binirxîne û rexne bike. Ez zanim ku edebiyat/wêje bi rexneyê pêş dikeve, dikemile, dewlemend dibe. Lêbelê rexne divê rexneyeke çêker be, nekû xirabker be. Rexneyên rexnekujan, pênûsşoran tu feydeyeke nade edebiyata kurdî. …

Bêhtir Bixwîne »

Dersên Kurmancî (7)

DERSA KURDÎ (KURMANCÎ) -7- Alfabe: 22)Ss: Ciyê vê tîpê di tîpên erebî de “س” digire. Ev tîp jî li gor pêyvan hin caran stûr û hin caran jî zirav tê zarkirin. Wek tîpa tirkî “s”yê ye. Mînak: ser, sar, sîr, serwer, spî, hêstir, sêdar, simbore, pirsyar, rêvas, kursî, tirs, kûsel (kûsî). 23)Şş: Di tîpên erebî de “ش” şûna vê tîpê …

Bêhtir Bixwîne »

Dersên Kurmancî (6)

DERSA KURDÎ (KURMANCÎ) -6- Alfabe: Not: Di derheqê dubarekirina tîpekê de (şedde), divêt em vî tiştî jî bibêjin: Celadet A. Bedirxan dibêje, gava ku du tîpên wekî êk an jî nêzîkî êk (hev) wekî “t” û “t” an jî “d” û “t”), gelêk (pêkre) bên nivîsîn, divêt mirov êkê biêxe (bixe): Mînak: xurttir>xurtir, bilindtir>bilintir… Di hin peyvên hevedudanî (lêkdayî) (wekî; …

Bêhtir Bixwîne »

Şertên Wucûbîyet û Sihhata Rojîyê – 5

 Şertên Vacibbuna Rojîyê:      Ji bona ku rojî wacib bibe, heft şertê wê hene:      1) İslam: Kesê ku ne musliman be rojî li ser ne wacib e. Ancax kesê ku ji Îslamê îrtîdat kiribe (ew kafir be jî) li ser wacib e. Yanî eger bizivire Îslamê mecbure ku wî qeza bike.      2) Balîxbun: Li ser …

Bêhtir Bixwîne »

Têgihên (Navlêkên) Ziman (4)

4-BERHEMÊN GELÊRÎ ( BERHEMÊN ANONÎM )   Berhemên ku di nav gel de hatine holê û nivîskar û xwedîyên wan  kifş nîn in. Malê gel in. Qîymeta çanda civakekî bi hebûna berhemên anonîm tê wezinandin. Kurdî di vî alîyê de gelek dewlemend e ( gotinê peşîya, destan, çîrok, govend, stran…). Dewlemendîya  berhemên anonîm, Kurdî li ser lingên xwe daye sekinandin …

Bêhtir Bixwîne »

Têgihên (Navlêkên) Ziman (3)

3-WATEYA  PÊŞIBÎ ( WATEYA MECAZÎ ) Bejeyên ku ji wateya ferhengê der tên gotin. Hevokan de bêje wextê durê wateya xweya rastî bin û ji bo wateyek dinê bên bikaranîn, ji wan re  “ bêjeyên pêşibî ( mecazî ) ” û bêjeyên bi “ wateya mecazî ”  tên gotin. Dilêmin şewitî. Te ez xwarim Dilê min ji te sar bû. …

Bêhtir Bixwîne »

Kürtçenin Tarihçesi-2

Kurdçe yakın zamana kadar yasaklı olması sebebiyle kurumsallaşamamıştı. Bu yüzden de dil, kültür ve tarihsel değerlerini araştırıp geliştirme olanaklarından yoksundu. Ancak siyasi kaygılardan uzak duran tarafsız bilim adamlarının yaptığı değerlendirmelerde Kurdçenin inkârcıların aksine dünya dilleri arasında yer bulduğunu görmekteyiz. Dil bilimcilerin yaptığı çalışmalarda tüm dünya dilleri başta köken olmak üzere birbirleriyle olan ilişkilerine göre gruplara ayrılmıştır. Buna göre: 1-Hint-Avrupa Dilleri: …

Bêhtir Bixwîne »